Ai cũng biết mối quan hệ của Tập đoàn TH với Ngân hàng TMCP Bắc Á (BacA Bank) rất thân thiết. Tuy nhiên, các hoạt động giao dịch tín dụng của tập đoàn TH được BacA Bank “cưng chiều” tới đâu thì không phải ai cũng rõ?

Lo ngại lỗ và nợ…

Công ty cổ phần thực phẩm sữa TH (TH True Milk) được biết đến là doanh nghiệp trực tiếp sản xuất thương hiệu sữa TH True Milk. Ra đời năm 2009, đến năm 2012, bà Thái Hương – Chủ tịch Tập đoàn TH từng tự tin phát biểu TH True Milk là “không có đối thủ”. Tuy nhiên, sau gần 10 năm, TH True Milk vẫn chìm trong nợ và lỗ. Theo giới đầu tư, đây có thể là lực cản chính đối với tham vọng lớn của công ty này.

TH True Milk đang có lỗ lũy kế khá khá lớn, từ năm 2014 là 1.600 tỷ đồng trong khi vốn điều lệ là 3.800 tỷ đồng. Đến cuối năm 2017 lỗ lũy kế là 1.095 tỷ dồng chủ yếu nhờ vào kết quả kinh doanh năm 2017 tốt.

Theo báo cáo tài chính riêng năm 2016 của TH, tại thời điểm cuối năm, vốn chủ sở hữu của TH là 2.385 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn cổ phần của công ty này lên tới 3.800 tỷ đồng. Điều đó có nghĩa, vốn sở hữu của TH đã “âm” tới 1.415 tỷ đồng, tương ứng 37% vốn góp của cổ đông.

Thời điểm cuối năm cuối năm 2015, nợ phải trả tại TH True Milk lên tới 8.152 tỷ đồng, cao gấp 3,6 lần vốn chủ sở hữu, đến năm 2016, nợ phải trả cao gấp 3,2 lần vốn chủ sở hữu. Đến 31/12/2016, tổng nợ phải trả của TH True Milk dù giảm nhưng vẫn lên tới 7.621 tỷ đồng.

Trong các năm 2014, 215 và 2016, TH True Milk lần lượt phải trả nợ là 590 tỷ đồng, 515 tỷ đồng và 564 tỷ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận của các năm này chỉ là 27 tỷ đồng, 58 tỷ đồng và 130 tỷ đồng.

Tính đến 31/12/2016, TH True Milk vay các ngân hàng, tổ chức, cá nhân gần 5000 tỷ đồng. Nợ dài hạn đáo hạn vào các năm 2018, 2019, 2021 lần lượt là 2.000 tỷ đồng, 600 tỷ đồng, hơn 1.700 tỷ đồng và có xu hướng ngày càng tăng. Lãi suất các khoản vay này cũng cao hơn mặt bằng chung khá nhiều do đó khả năng TH True Milk sẽ gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Về cơ cấu nợ, TH True Milk vay xấp xỉ 20% nợ ngắn hạn nên áp lực lên dòng tiền là tương đối lớn. Việc sử dụng nguồn vốn vay ngắn hạn cho các tài sản dài hạn nên khả năng thanh khoản của TH True Milk là khá thấp.

Báo cáo tài chính năm 2016 của TH nhấn mạnh: “Khả năng trả nợ của Công ty phụ thuộc vào khả năng Công ty có thể huy động thêm các khoản vay để tài trợ cho hoạt động của Công ty nhằm giúp Công ty có thể thanh toán các khoản phải trả khi đến hạn”.

Lách luật để vay tiền từ Ngân hàng Bắc Á?

Được biết, năm 2016, BacA Bank đã cho TH True Milk vay gần 500 tỷ đồng. Đây là khoản vay từ một bên liên quan, không có tài sản đảm bảo, chịu lãi suất 5-7%/năm.

Nhưng trên thực tế, số tiền từ BacA Bank – “người nhà” trong Tập đoàn TH “bơm” cho THTrue Milk và các công ty của Tập đoàn này không dừng ở đó. Theo điều 127 Luật Tổ chức Tín dụng năm 2010, do BacA Bank thuộc Tập đoàn TH nên ngân hàng này không thể cho các doanh nghiệp thuộc TH vay quá 5% vốn điều lệ. Tuy nhiên, đang có dấu hiệu BacA Bank “lách luật”.

Đó là việc công ty CP Logistic SC (địa chỉ số 166 Nguyễn Thái Học, phường Quang Trung , TP Vinh, Nghệ An) đã được BacA Bank liên tục “bơm vốn” lên tới gần 1.000 tỷ đồng. Hiện nay, Công ty Logistic SC đang nợ Ngân hàng Bắc Á số tiền tương đối lớn 914.967 triệu đồng, phần lớn thế chấp bằng tài sản hình thành trong tương lai. Trong đó, Dư nợ cho vay ngắn hạn: 873.076 triệu đồng; Dư nợ cho vay dài hạn: 41.891 triệu đồng. Đáng chú ý, địa chỉ này cũng là trụ sở của Công ty Cổ phần Chuỗi thực phẩm TH?

Cụ thể, ngày 29/09/2017, BacA Bank ký hợp đồng tín dụng với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 8.620.400.000 (VND). Số hợp đồng tín dụng là: 6660000124693. Với tài sản đảm bảo là: Toàn bộ Quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng THM-DN2017/0025 tháng 1/2017 và Hợp đồng 001/2015/LSC-HĐDV ngày 01/09/2015;

Cũng ngay trong ngày 29/09/2017, BacA Bank tiếp tục ký Hợp đồng tín dụng số 6660000124691với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 690.871.000.000 (VND). Với tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ Quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng 001_2015/THM-LSC ngày 27/03/2015 và Hợp đồng 003_2016/THM-LSC ngày 15/12/2016.

Không dừng lại tại đó, vẫn trong ngày 29/09/2017, hợp đồng thứ 3 được BacA Bank tiếp tục ký với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 200.259.000.000 (VND). Số hợp đồng là: 6660000124692. Với tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ Quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng số 001_2015/THFC-LSC ngày 27/03/2015 và Hợp đồng số 005_2016/THFC-LSC ngày 15/12/2016.

Ngay tại thời điểm ngày17/12/2018, BacA Bank ký Hợp đồng tín dụng số 6660000179628 với tài sản đảm bảo là Quyền đòi nợ phát sinh từ các hợp đồng giữa Công ty CP Logistic SC với ba công ty là Công ty CP Thực phẩm sữa TH, Công ty CP sữa TH và Công ty CP Chuỗi thực phẩm TH.

Như vậy, hầu hết các công ty con, công ty liên quan trong tập đoàn TH đã được ký kết hợp đồng với Công ty CP Logistic SC và các hợp đồng này được mang đi thế chấp tại BacA Bank?

Khoan hãy nói về mục đích vay vốn của Công ty CP Logistic SC là gì. Nhưng theo báo cáo tài chính riêng năm 2016 của TH True Milk, Logistic SC cho đơn vị này vay 53 tỷ đồng, lãi suất 8%/năm kéo dài đến năm 2018. Đây là một mức lãi “không tưởng” khi Công ty CP Logistic SC đang nợ hơn 900 tỷ đồng tại BacA Bank!

Đến đây, chúng ta có thể hình dung ra một quy trình: BacA Bank đã rất vô tư “bơm vốn” cho Công ty Logistic SC hơn 900 tỷ đồng dù cho tài sản của công ty này được đánh giá chỉ khoảng 1000 tỷ đồng. Có được tiền, công ty này lại “bơm” cho các công ty thuộc Tập đoàn TH vay với lãi suất hêt sức “ưu đãi”. Đồng vốn “khủng” trên được hạch toán vào sự tăng trưởng của TH được cho là không làm tăng giá trị của tập đoàn này cũng như tiềm ẩn nhiều rủi ro?

Vấn đề đặt ra: BacA Bank đang cho vay vượt trần tín dụng? Việc sử dụng vốn vay của Công ty Logistic SC là đang sai mục đích? Có bao nhiêu pháp nhân giống như Công ty CP Logistic SC? Và BacA Bank đã giải ngân bao nhiêu hợp đồng kiểu “quay vòng pháp nhân” như trên? Từ đây, lại một lần nữa dấy lên lo ngại về tính minh bạch giữa các “công ty sinh thái” trong cùng một tập đoàn. Vấn đề này xin dành câu trả lời cho bà chủ của Tập đoàn TH.

Nguồn bài viết: http://vnfinance.vn/doanh-nghiep-247/bat-thuong-quan-he-vay-muon-giua-baca-bank-va-tap-doan-th_t114c8n5015

Dưới đây là những sai phạm nghìn tỷ xảy ra ở tập đoàn TH True Milk và Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á.

• 

Tập đoàn TH do bà Thái Hương làm Chủ tịch, hoạt động chính trong lĩnh vực sữa, ngân hàng. Mới đây, TH True Milk được bình chọn danh hiệu “Thương hiệu Quốc gia”. Tuy nhiên, tình hình tài chính của Tập đoàn này đang khiến giới đầu tư không khỏi lo ngại.

BacA Bank đã tư vấn tài chính cho TH True Milk như thế nào?

Dự án “Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tươi tập trung, quy mô công nghiệp” của Công ty cổ phần thực phẩm sữa TH (TH TrueMilk) triển khai từ tháng 10/2009 với tổng vốn đầu tư 1,2 tỷ USD. TH True Milk và Ngân hàng TMCP Bắc Á cùng chung Tập đoàn TH, do bà Thái Hương làm Chủ tịch. Do đó, trong các quảng bá, BacA Bank được xác định là đơn vị “tư vấn tài chính” cho “siêu dự án” này.

Mục tiêu của dự án là đến năm 2020, đàn bò sữa của TH True Milk là 137.000 con; năm 2020 đạt 200.000 con, doanh thu đạt trên 23.000 tỷ đồng (hơn 1 tỷ USD), chiếm 50% thị phần sữa tươi ở Việt Nam.

Tuy nhiên, đến năm 2016, doanh thu của TH True Milk chỉ đạt 2.804 tỷ đồng, số lượng bò sữa theo báo cáo là 45.000 con.

Với sự tư vấn tài chính của BacA Bank, TH True Milk đang đối mặt với khoản nợ lên tới gần 10.000 tỷ đồng. TH True Milk có lỗ lũy kế khá khá lớn, từ năm 2014 là 1.600 tỷ đồng trong khi vốn điều lệ là 3.800 tỷ đồng. Đến cuối năm 2017, lỗ lũy kế là 1.095 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính riêng năm 2016 của TH, tại thời điểm cuối năm, vốn chủ sở hữu của TH là 2.385 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn cổ phần của công ty này lên tới 3.800 tỷ đồng. Điều đó có nghĩa, vốn sở hữu của TH đã “âm” tới 1.415 tỷ đồng, tương ứng 37% vốn góp của cổ đông.

Thời điểm cuối năm cuối năm 2015, nợ phải trả tại TH True Milk lên tới 8.152 tỷ đồng, cao gấp 3,6 lần vốn chủ sở hữu, đến năm 2016, nợ phải trả cao gấp 3,2 lần vốn chủ sở hữu. Đến 31/12/2016, tổng nợ phải trả của TH True Milk dù giảm nhưng vẫn lên tới 7.621 tỷ đồng.

Trong các năm 2014, 2015 và 2016, TH True Milk lần lượt phải trả nợ là 590 tỷ đồng, 515 tỷ đồng và 564 tỷ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận của các năm này chỉ là 27 tỷ đồng, 58 tỷ đồng và 130 tỷ đồng.

Tính đến 31/12/2016, TH True Milk vay các ngân hàng, tổ chức, cá nhân gần 5.000 tỷ đồng. Nợ dài hạn đáo hạn vào các năm 2018, 2019, 2021 lần lượt là 2.000 tỷ đồng, 600 tỷ đồng, hơn 1.700 tỷ đồng và có xu hướng ngày càng tăng. Lãi suất các khoản vay này cũng cao hơn mặt bằng chung khá nhiều do đó khả năng TH True Milk sẽ gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Về cơ cấu nợ, TH True Milk vay xấp xỉ 20% nợ ngắn hạn nên áp lực lên dòng tiền là tương đối lớn. Việc sử dụng nguồn vốn vay ngắn hạn cho các tài sản dài hạn nên khả năng thanh khoản của TH True Milk là khá thấp.

Báo cáo tài chính năm 2016 của TH nhấn mạnh: “Khả năng trả nợ của Công ty phụ thuộc vào khả năng Công ty có thể huy động thêm các khoản vay để tài trợ cho hoạt động của Công ty nhằm giúp Công ty có thể thanh toán các khoản phải trả khi đến hạn”.

Như vậy, TH True Milk đang tiếp tục vay để trả nợ. Điều này dễ dẫn đến liên tưởng “giật gấu vá vai” bù đắp các khoản tài chính tức thời…

TH True Milk đang vay của các tổ chức nào?

Trước tiên, phải nhắc đến khoản vay 2.000 tỷ đồng của VDB và hơn 700 tỷ đồng của Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (Maritime Bank).

Theo báo cáo tài chính năm 2016, TH True Mik nợ Ngân hàng Phát triển Việt Nam 2.000 tỷ đồng. Được biết, đây là khoản vay phục vụ Dự án “Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tươi tập trung, quy mô công nghiệp”, được giải ngân trong các năm 2011, 2013. Khoản vay này được đảm bảo bằng tài sản hình thành trong tương lai của dự án. Để hình thành dự án này, TH True Milk được UBND tỉnh Nghệ An cho thuê 2.354ha đất với thời hạn lên tới 70 năm (ngày đáo hạn là ngày 15/7/2079, được miễn tiền thuê đất trong vòng 15 năm đầu tiên).

Điều này đồng nghĩa, suốt thời gian qua, TH True Milk chưa phải nộp tiền thuê đất và trên danh nghĩa thực tế, UBND tỉnh Nghệ An vẫn chính là chủ sở hữu thực sự của diện tích đất trên.

Được biết, thời điểm đáo hạn của khoản vay 2.000 tỷ này là năm 2021 (hơn 1.400 tỷ đồng) và năm 2024 (hơn 3.605 tỷ đồng). Đến thời điểm này, nhiều chuyên gia đặt vấn đề cần xem xét lại tính pháp lý xem việc Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An cho TH True Milk vay 2.000 tỷ đồng? Bởi, trong trường hợp công ty này thua lỗ, không có khả năng trả nợ thì Ngân hàng Phát triển Việt Nam sẽ thu hồi tài sản như thế nào trong khi không trích lập dự phòng cho khoản vay này?

Theo báo cáo tài chính năm 2016, TH True Milk còn nợ Maritime Bank hơn 600 tỷ đồng, thời gian đáo hạn là năm 2019 (số liệu ngày 01/01/2016, đến 31/12/2016 còn hơn 462 tỷ đồng). Được biết, khoản tín dụng giữa TH True Milk và Maritime Bank  liên quan đến các hoạt động đầu tư dài hạn của TH True Milk. Khoản vay này được thế chấp bằng số cổ phiếu Công ty Anglo Vietnam Sugar Investments Limited (AVSI) – một công ty tại “thiên đường thuế” đảo quốc Virgin (thuộc Vương quốc Anh). AVIS thuộc sở hữu của TH True Milk. Công ty này có hoạt động chuyên về đầu tư tài chính.

AVSI từng đầu tư tại Nghệ An, sau đó được TH True Milk mua lại. Mặc dù đang phải vay nợ rất nhiều để đầu tư sản xuất nhưng TH True Milk vẫn “bơm” tiền vào AVSI. Đến nay, với giới đầu tư ở Việt Nam, hoạt động đầu tư tài chính của AVSI vẫn khá bí ẩn. Theo báo cáo tài chính năm 2016 (đến ngày 31/12/2016), TH True Milk đầu tư góp vốn vào công ty này hơn 646 tỷ đồng. Đây là khoản đầu tư vào 37.500 cổ phiếu ưu đãi của AVSI.

Tuy nhiên, số cổ phiếu ưu đãi hạng nhất này được mua bằng nguồn tiền vay ngân hàng và được thế chấp với ngân hàng để bảo đảm cho khoản vay dài hạn của TH True Milk. Đây chính là tài sản để TH True Milk thế chấp cho Maritime Bank để vay hơn nhiều trăm tỷ đồng. Theo nhiều chuyên gia tài chính, điều này tiềm ẩn khá nhiều rủi ro với Maritime Bank.

Cũng theo báo cáo tài chính năm 2015, TH True Milk còn vay của một cá nhân 2.000 tỷ đồng. Đây thực sự là một cuộc vay mượn  đầy “bí ẩn” trong bức tranh tài chính của TH True Milk.

Sở hữu chéo, lách luật tín dụng để rút tiền từ Baca Bank?

Những năm qua, đã có không ít “bi kịch” xảy ra trong hoạt động ngân hàng xuất phát từ tình trạng sở hữu chéo giữa Ngân hàng TMCP với các doanh nghiệp vốn cùng một ông chủ với ngân hàng đó. Vì lẽ đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đưa ra quy định bắt buộc chủ doanh nghiệp không được giữ chức vụ Chủ tịch ngân hàng. Theo Luật Tổ chức tín dụng 2010, các ngân hàng cũng không được cho doanh nghiệp trong cùng hệ thống sỡ hữu vay quá 5% vốn điều lệ.

Tuy nhiên, tại Baca Bank và TH True Milk lại có những dấu hiệu vi phạm quy định này. Theo báo cáo tài chính năm 2016, Baca Bank đã cho TH True Milk – công ty chung Tập đoàn TH vay gần 800 tỷ đồng mà không cần tài sản đảm bảo. Số tiền này chiếm tới 16% vốn điều lệ của BacA Bank. Như vậy, Ngân hàng TMCP Bắc Á liệu có đang sai phạm?

Như đã phân tích ở trên, với khoản nợ lên tới nhiều nghìn tỷ đồng, rất khó để BacA Bank tiếp tục giải ngân “đúng luật” cho TH True Milk nói riêng và Tập đoàn TH nói chung.

Tuy nhiên, BacA Bank đã “bơm vốn” cho TH True Milk bằng cách thông qua việc vay mượn giữa các công ty con, công ty trực thuộc, công ty liên quan.

Khá bất thường ở chỗ BacA Bank nhận thế chấp tài sản phương thức hình thành trong tương lai (không cần tài sản cố định thế chấp) từ những hợp đồng “quay vòng” của các pháp nhân trong cùng Tập đoàn là một dấu hỏi lớn với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với các cổ đông của BacA Bank?

Đơn cử, Công ty CP Logistic SC (địa chỉ số 166 Nguyễn Thái Học, phường Quang Trung, TP. Vinh, Nghệ An). Hiện nay, Công ty Logistic SC đang nợ Ngân hàng Bắc Á số tiền tương đối lớn 914.967 triệu đồng, phần lớn thế chấp bằng tài sản hình thành trong tương lai. Trong đó, dư nợ cho vay ngắn hạn: 873.076 triệu đồng; dư nợ cho vay dài hạn: 41.891 triệu đồng. Đáng chú ý, địa chỉ này cũng là Trụ sở của Công ty Cổ phần Chuỗi thực phẩm TH?

Cụ thể, ngày 29/09/2017, BacA Bank ký hợp đồng tín dụng với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 8.620.400.000 VND, số hợp đồng tín dụng là: 6660000124693. Với tài sản đảm bảo là: Toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng THM-DN2017/0025, tháng 01/2017 và Hợp đồng 001/2015/LSC-HĐDV, ngày 01/09/2015.

Cũng ngay trong ngày 29/09/2017, BacA Bank tiếp tục ký Hợp đồng tín dụng số 6660000124691 với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 690.871.000.000 VND, với tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng 001_2015/THM-LSC, ngày 27/03/2015 và Hợp đồng 003_2016/THM-LSC, ngày 15/12/2016.

Không dừng lại tại đó, vẫn trong ngày 29/09/2017, hợp đồng thứ 3 được BacA Bank tiếp tục ký với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng là 200.259.000.000 VND, số hợp đồng là: 6660000124692. Với tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng số 001_2015/THFC-LSC, ngày 27/03/2015 và Hợp đồng số 005_2016/THFC-LSC, ngày 15/12/2016.

Ngày 17/12/2018, BacA Bank ký Hợp đồng tín dụng số 6660000179628, với tài sản đảm bảo là quyền đòi nợ phát sinh từ các hợp đồng giữa Công ty CP Logistic SC với ba công ty là Công ty CP Thực phẩm sữa TH, Công ty CP sữa TH và Công ty CP Chuỗi thực phẩm TH.

Như vậy, hầu hết các công ty con, công ty liên quan trong Tập đoàn TH đã được ký kết hợp đồng với Công ty CP Logistic SC và các hợp đồng này được mang đi thế chấp tại BacA Bank?

Theo báo cáo tài chính năm 2016 của TH TrueMilk, Logistic SC cho đơn vị này vay 53 tỷ đồng, lãi suất 8%/năm kéo dài đến năm 2018. Đây là một mức lãi “không tưởng” khi Công ty CP Logistic SC đang nợ hơn 900 tỷ đồng tại BacA Bank!

Liệu có xảy ra kịch bản: BacA Bank đã rất vô tư “bơm vốn” cho Công ty Logistic SC hơn 900 tỷ đồng dù cho tài sản của công ty này được đánh giá chỉ khoảng 100 tỷ đồng? Có được tiền từ BacABank, công ty này lại “bơm” cho các công ty thuộc Tập đoàn TH vay với lãi suất hết sức “ưu đãi”? Đồng vốn “khủng” trên được hạch toán vào sự tăng trưởng của TH được cho là không làm tăng giá trị của Tập đoàn này cũng như tiềm ẩn nhiều rủi ro?

Theo Luộc Giang/LSVN (Nguồn: https://tinnhanhdiaoc.net/nhung-goc-khuat-tai-tap-doan-th-va-bacabank-suc-ep-tu-khoan-no-khong-lo-2-27989.html)

(GDVN) – Chỉ một dự án đầu tư sang Venezuela đã ngốn 14,2% tổng dự trữ ngoại hối quốc gia thời điểm năm 2010, phải chăng đây là cuộc chơi liều lĩnh của một nhóm người?

Ngày 21/2/2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký ban hành Quyết định số 213/QĐ-TTg (QĐ213) “Chương trình tổng thể của Chính phủ về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2019”.

Quyết định nêu rõ:

“Rà soát, xử lý dứt điểm tồn tại, yếu kém của doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước. 

Kiên quyết xử lý các doanh nghiệp vi phạm pháp luật, làm thất thoát, lãng phí vốn, tài sản nhà nước, các dự án đầu tư chậm tiến độ, kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài; không sử dụng ngân sách nhà nước để xử lý thua lỗ của doanh nghiệp. 

Kiểm điểm và xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với tập thể, cá nhân, đặc biệt là người đứng đầu trong việc để xảy ra các vi phạm về quản lý sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước”.

Vì sao nhà nước đã có “Luật Đầu tư công” mà Thủ tướng còn phải ban hành quyết định trong đó đặc biệt nhấn mạnh chuyện “Kiểm điểm và xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với người đứng đầu trong việc để xảy ra các vi phạm…”?

Nhiều năm gần đây, đầu tư công luôn là mảnh đất màu mỡ cho một bộ phận không nhỏ quan chức lợi dụng đục khoét ngân sách, vơ vét chia nhau những đồng tiền thuế người dân chắt chiu đóng góp.

Có thể nêu một số dẫn chứng, chẳng hạn vụ mua bán ụ nổi 83M tại Vinalines, vụ Mobifone mua 95% cổ phần AVG, vụ nhà máy gang thép Thái Nguyên đầu tư tới hơn 8.000 tỉ đồng nhưng nay đang dần biến thành đống sắt gỉ,…

Một trong những vụ việc được dư luận quan tâm là việc Tổng công ty khai thác thăm dò dầu khí (PVEP) thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) thực hiện liên doanh với đối tác là Tổng công ty dầu khí Venezuela (thành viên của Công ty dầu khí quốc gia Venezuela) tại mỏ dầu Junin 2 và các dự án tại một số quốc gia khác.

Xin tóm lược một số thông tin mà báo chí đề cập về vụ việc tại mỏ dầu Junin 2.

Thứ nhất là ý kiến cho rằng các cơ quan thuộc Chính phủ đã vượt quá thẩm quyền, không trình Quốc hội phê duyệt trong việc thực hiện hợp đồng, cụ thể là bài báo:

“PVN ‘ném’ nghìn tỉ tại Venezuela: Ép bộ trưởng ký, ‘phớt lờ’ báo cáo Quốc hội” đăng trên Thanhnien.vn ngày 15/3/2019.

Thứ hai là thông tin từ tháng 11/2008, “Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã có cuộc họp thẩm định báo cáo việc đầu tư này với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành và có tờ trình Thủ tướng xin phê duyệt dự án với tổng mức đầu tư hơn 1,24 tỷ USD”. [1]

Sau đó “Với tư cách cơ quan thẩm tra hồ sơ xin cấp phép đầu tư, Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã báo cáo Thủ tướng và kiến nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét đặc cách với dự án để sớm cấp giấy chứng nhận đầu tư.

Tuy nhiên trả lời bằng văn bản sau đó, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã “bác” đề xuất này và “Yêu cầu Chính phủ có tờ trình chính thức gửi Uỷ ban làm rõ phần vốn nhà nước góp vào dự án.

Trường hợp dự án sử dụng từ 30% vốn nhà nước trở lên thì Chính phủ phải trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư”. [1]

Vậy điều gì đã xảy ra sau khi có ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội?

“Báo cáo tháng 5/2009 của Chính phủ gửi cơ quan thường trực Quốc hội dự án Junin 2, cơ cấu phần vốn góp Nhà nước tại dự án được thay đổi.

Phần vốn góp từ vốn chủ sở hữu của PVN giảm từ 956 triệu USD dự kiến ban đầu, xuống còn 547 triệu USD, tức chỉ còn 29,9% tổng chi phí góp vốn của phía Việt Nam. 

Điều này đồng nghĩa dự án đầu tư không còn nằm trong diện phải báo cáo Quốc hội xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư (dự án có mức góp vốn 30% trở lên)”. [1]

Đến tháng 6/2010 dự án chính thức động thổ, tổng nhu cầu vốn phía Việt Nam phải đóng góp trong dự án tăng thành 1,825 tỉ USD trong đó có một khoản hết sức phi lý mà phía Việt Nam phải thực hiện, đó là “phí tham gia” (bonus) hay còn gọi là “phí hoa hồng”.

Theo đó Việt Nam phải trả cho Venezuela 584 triệu USD bằng tiền mặt chia làm ba đợt, đợt đầu 300 triệu, hai đợt còn lại mỗi đợt 142 triệu USD. [1]

Đến năm 2013 sau khi đã nộp 442 triệu USD tiền “phí tham gia”, 90 triệu USD tiền góp vốn, tổng cộng là 532 triệu USD, ban lãnh đạo mới của PVN đã phải quyết định đơn phương không thực hiện cam kết nộp số tiền “phí tham gia” còn lại (142 triệu USD).

Một tờ báo viết: “PVN mất trắng hàng ngàn tỉ đồng tại Venezuela”. [2]

Cũng trong năm 2013, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo PVN và PVEP tạm dừng việc khai thác thử tại mỏ Junin 2 để tiến hành công tác nghiên cứu đánh giá lại toàn bộ dự án, đàm phán với nước chủ nhà về các điều khoản của hợp đồng.

PVEP cho biết sẽ tiếp tục dự án khi các vấn đề liên quan được làm rõ, đặc biệt phải đảm bảo tránh được các rủi ro về tỉ giá, lạm phát của nước sở tại. [3]

Với tình hình chính trị không ổn định kéo dài nhiều năm cho đến nay tại Venezuela, liệu bao giờ PVEP sẽ tiếp tục dự án và giả sử tiếp tục thì lãi thu được có đủ hoàn lại các khoản đã “mất trắng”?

Nếu thông tin đăng tải trong bài “Dự án tỷ đô sa lầy của PVN ở Venezuela” [1] là chính xác, có thể thấy đã có vượt qua rào chắn pháp lý trong Nghị quyết số 66/2006/NQ-QH11 (NQ66) của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ban hành ngày 29/6/2006) và Nghị quyết 49/2010/QH12 (NQ49) (ban hành năm 2010).

Theo NQ66 “Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư với các dự án có quy mô vốn đầu tư từ hai mươi nghìn tỷ đồng Việt Nam trở lên, đối với dự án, công trình có sử dụng từ ba mươi phần trăm vốn nhà nước trở lên”.

Và như vậy, ý kiến cho rằng cơ quan chức năng “phớt lờ báo cáo Quốc hội” là hoàn toàn có cơ sở, và phải xem xét  trách nhiệm của PVN, của PVEP hay cấp nào khác? .

Có hai lý do để dẫn tới kết luận này:

Thứ nhất, ý kiến của Bộ Kế hoạch & Đầu tư gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã bị bác và Ủy ban đã yêu cầu “Chính phủ có tờ trình chính thức gửi Uỷ ban”.

Thứ hai, theo NQ66 “Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư” chứ không phải cấp thấp hơn là các bộ, ngành, tập đoàn hay tổng công ty nhà nước.

Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội ban hành và có hiệu lực tương đương như luật.

Vi phạm các quy định trong Nghị quyết này là hành vi vi phạm pháp luật.

Những gì báo chí phát hiện liệu có cho thấy sự bất cập trong điều hành kinh tế vĩ mô, sự chưa hoàn thiện cơ cấu kiểm soát quyền lực và những hạn chế của thể chế kinh tế, chính trị?

Chính phủ là cơ quan hành pháp nghĩa là phải tuân thủ các quy định của pháp luật.

Nói theo ngôn ngữ của ngành luật, Chính phủ chỉ được phép làm những gì mà luật pháp cho phép, còn người dân thì được phép làm những gì mà pháp luật không cấm.

Tại thời điểm năm 2010, khi PVN ký hợp đồng lập liên doanh với Venezuela, một đô la Mỹ tương đương 19.500 đồng.

Số liệu mà báo Thanhnien.vn nêu trong bài báo “Điều tra vụ PVN ‘mất trắng’ hàng ngàn tỉ đồng tại Venezuela” đăng ngày 14/3/2019 cho thấy dự án mà PVN thực hiện có tổng nhu cầu vốn đầu tư là 1,825 tỉ USD.

Số tiền này tương đương khoảng 36.000 tỷ đồng, gấp khoảng 1,8 lần so với quy định của Quốc hội (20.000 tỷ).

Số liệu trong Thống kê tài chính quốc tế của IMF, WB và Báo cáo nợ nước ngoài số 7 – Bộ Tài chính cho thấy dự trữ ngoại hối quốc gia cuối năm 2010 khoảng 12,86 tỷ USD và nợ nước ngoài ngắn hạn là 6,95 tỷ USD. [4]

Chỉ một dự án đầu tư của PVN (1,825 tỷ USD) sang Venezuela đã ngốn 14,2% tổng dự trữ ngoại hối quốc gia tại thời điểm năm 2010, phải chăng đây là cuộc chơi liều lĩnh của một nhóm người chứ không phải là cách thức đầu tư có tính toán của Chính phủ?

Và phải chăng đây cũng là một cách thể hiện quyền lực vượt trên pháp luật?

Chỉ đến khi khả năng mất trắng số tiền nghìn tỷ bị phát hiện thì vụ việc mới được các cơ quan bảo vệ pháp luật và truyền thông đề cập, vậy phải chăng đã có “tác động” thế nào đó để các cơ quan hữu quan trong đó có Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước,… án binh bất động?

Năm 2010 cả nước xuất khẩu 6,88 triệu tấn gạo thu được 3,23 tỉ đô la Mỹ.

Số tiền 532 triệu USD đã giao cho phía Venezuela (mà báo chí nói là mất trắng) gần bằng 1/6 tống số tiền bán gạo.

Để có chừng ấy tiền bao nhiêu triệu nông dân trồng lúa phải lao động cật lực cả năm?

Theo Xuân Dương (Nguồn bài viết: http://giaoduc.net.vn/Goc-nhin/Chi-sau-chua-moi-dam-va-vuot-mat-Quoc-hoi-nem-chuc-ngan-ti-ra-ngoai-nhu-the-post196611.gd)